Jan van der Roost

Attila!

Dit stuk werd gecomponeerd in opdracht van het symfonisch blaasorkest Kiskunfélegyhaza uit Hongarije en opgedragen aan dirigent Ferenc Jankovski, burgemeester Jozsef Ficsor en Gabriella Kiss. De wereldpremière vond plaats op 31 maart 2001 in Budapest (Hongarije) door het eerdergenoemde orkest onder leiding van de componist. Deze driedelige symfonie beschrijft de geschiedenis van Hongarije. De drie delen zijn geïnspireerd op historische sleutelfiguren, oorlogen en andere belangrijke gebeurtenissen in dit land. De symfonie werd geschreven ter gelegenheid van de millenniumviering van Hongarije in 2001. ATTILA , koning van de Hunnen, vaak 'de gesel Gods' genoemd, is de centrale figuur in het eerste deel, dat voornamelijk wordt gekenmerkt door angst, dreiging, agressie en wreedheid. Attila's broer, Buda, heeft echter een heroïscher thema, terwijl zijn geliefde vrouw, Rika, een lyrische melodie heeft. Het spannende einde van dit openingsdeel illustreert de gevreesde snelheid van Attila's troepen: ze achtervolgden hun slachtoffers en vermoordden ze allemaal! Het tweede deel gaat over ARPAD , de stichter van de Hongaarse staat. Het begint met een sfeerpassage, die het beeld oproept van zijn grootmoeder, Emese, dromend over zijn bestemming. Een van Arpad's tegenstanders, de Bulgaarse prins Zalan, werd verdreven na een gevecht. Hierna noemde Arpad het gebied officieel 'Magyarorszag'. Het laatste deel is genoemd naar ISTVAN , de koning die het christendom in Hongarije introduceerde en die werd gekroond door paus Silvester II op 1 januari 1001. Een vrij plechtige start leidt tot nog een martiale passage, die eindigt met een aantal luide slagen. Deze symboliseren het voorval waarbij het lichaam van de heiden Koppany in vier stukken werd gesneden, die naar de vier kastelen van het land werden gezonden als schrikwekkend voorbeeld. Na een kalm, bijna religieus intermezzo wordt het nationale volkslied van Hongarije geïntroduceerd. Dit brede, 'grandioso' einde heeft een symbolische betekenis: na tien eeuwen heeft Hongarije redenen te over om trots op het verleden terug te kijken en de toekomst tegemoet te zien met optimisme en vertrouwen. Hier en daar klinkt het mooie thema van het nationale volkslied in de symfonie door. Het is echter vaak verborgen of gedeeltelijk verscholen. Het wordt gebruikt als rode draad, in het begin nauwelijks herkenbaar en naar het einde toe steeds duidelijker. Het voltooit de symfonie als de 'slotapotheose' en doet het orkest klinken als een majestueus, levend orgel.